Σήμερα δεν υπάρχει λόγος να φτιάξουμε τέτοια σκληρά καθεστώτα, το ερχόμενο είναι σήμερα κατά τη δική μου άποψη, ένας «βελούδινος ολοκληρωτισμός», κάτι στο οποίο προσχωρούμε μόνοι μας.
Ο πρώτος ολοκληρωτισμός ήταν ο ολοκληρωτισμός, που περιέγραψε ο Καρλ Πόπερ, δηλαδή ο περιορισμός και η καταπίεση, που για χάρη της κολλεκτίβας τσακίζει και περιορίζει το άτομο.
Ο δεύτερος είναι αυτός που περιγράφει ο Άντους Χάξλεϋ στα βιβλία του, «Ο θαυμαστός καινούριος κόσμος», αλλά και κάποια άλλα, όπου ουσιαστικά καταπιέζεται ένα μέρος της ψυχής, το παθητικό, τα συναισθήματα, οι επιθυμίες.
Ο τρίτος ολοκληρωτισμός είναι ο Βελούδινος που λέω εγώ, που λέει ναι στα προηγούμενα, και τα δύο. Ναι στο άτομο, ναι στις επιθυμίες, ναι στα πάντα. Και είναι φοβερό ότι με τον τρόπο αυτό, με αυτού του είδους την ελευθερία που δεν έχει μέσα της καμία σοφία και καμία πληροφορία από πουθενά αλλού, παραδίδεται ο άνθρωπος στην κυριολεξία σε πάθη τέτοια φοβερά, που τον κρατούν δέσμιο, χωρίς να χρειάζεται επίβλεψη μετά, τον κατευθύνουν τα πάθη και αυτοί που κατευθύνουν τα πάθη.
Κάποια στιγμή στα Γκουλάγκ θα μπαίνουν αυτοί που λένε αυτά που λέμε εμείς τώρα. Έλεγε ο Σωκράτης, «είμαι αλόμυγα και τσιμπάω για να ξυπνήσουν οι Αθηναίοι, αυτό κάνω» και τελικά τι έγινε; Του έδωσαν το κώνειο. Είναι απολύτως απαραίτητη λοιπόν η Αγιότητα, είναι το πρότυπο αυτής της αιώνιας σχέσης με την αιώνια εμπιστοσύνη και με την αιώνια κοινωνία που δημιουργείται εξαιτίας της.
Οι Άγιοι είναι οι μόνοι καταλύτες κοινωνίας, οι μόνοι δια των οποίων ξέρουμε τι είναι κοινωνία. Εμπιστοσύνη απόλυτη, αίσθηση του Θεού και Αγιότητα και από ‘κει και πέρα, ο άνθρωπος γίνεται ευλαβής και ευτυχισμένος, φτιάχνει κοινότητα και όλοι θέλουν να κατοικήσουν εκεί. Σε λίγο ξέρετε αυτό θα είναι πολύ δύσκολο.
Βάζεις λοιπόν αυτά τα γυαλιά της Virtual Reality και φτιάχνεις έναν ανθρώπινο τύπο όπως τον θέλεις. Μία υπέροχη γυναίκα, λόγου χάρη, που θα σου λέει εκείνα που θέλεις να ακούσεις και θα τη βλέπεις μπροστά σου και θα έχει τα τάδε χαρακτηριστικά, ψυχικά, σωματικά και πνευματικά – θα την φτιάχνεις εσύ όπως την θέλεις, θα είναι το ιδεώδες πρόσωπο. Και θα μπορείς να έχεις και ερωτική σχέση μαζί της και να έχεις αίσθηση ότι έχεις σχέση. Ψυχοδυναμικά, αυτός θα είναι ο απόλυτος εγκλεισμός στον εαυτό. Δεν κατάλαβα γιατί πρέπει κανείς να προχωρήσει σε οποιοδήποτε αγώνα εμπιστοσύνης ή να προσφέρει πουθενά τον εαυτό του. Φτιάχνεις και μερικά εικονικά κουτσούβελα αν χρειάζεται – να είναι τέλεια όμως. Kαι το φοράς αυτό στο κεφάλι μερικές ώρες την ημέρα και είσαι εντάξει και δεν μαλώνεις και με κανέναν. Αυτό βέβαια ψυχοδυναμικά είναι ψύχωση, αλλά υποτίθεται κάπως ελεγχόμενη. Τώρα πόσο ελεγχόμενη θα είναι, δεν ξέρω, θα το δούμε πειραματικά, είναι αχαρτογράφητα αυτά τα νερά – το σίγουρο είναι πως θα οδηγήσει σε άνευ προηγουμένη κρίση αυτοεκτίμησης κάτι τέτοιο, με βέβαιη συνέπεια την κατάθλιψη, διαφόρων βαθμών. Αλλά βεβαίως, πίσω από όλα αυτά βρίσκεται η ιστορία του Δυτικού υποκειμενισμού, η Φαινομενολογία και λοιπά. Χρειάζεται να κάνουμε ένα μάθημα φιλοσοφίας, για να φανεί πόσο κοντά είναι στη Δυτική σκέψη όλη αυτή η εξέλιξη.
Και θα γίνει ένας υπέροχος κόσμος και θα τα έχουμε όλοι όλα και δεν θα έχουμε τίποτα ταυτόχρονα, αυτό είναι το φοβερό. Όπως λέγει ο Παύλος «μηδέν ἔχοντες καί τά πάντα κατέχοντες», εδώ θα είμαστε το αντίθετο απ’ αυτό που λέγει ο Απόστολος, θα είμαστε «πάντα κατέχοντες καί μηδέν ἔχοντες» – δεν θα έχεις κανέναν πραγματικόν άνθρωπο δίπλα σου, αλλά τα φαντάσματα μιας νοσηρής φιλαυτίας. Και φαντάζομαι μετά, θα τελειώσει η ανθρωπότητα, όπως λέει ο Έλλιοτ, «όχι με βρόντο, αλλά με ένα λυγμό» – θα τα έχεις όλα και δε θα έχεις τίποτα πραγματικά.
~ π. Νικόλαος Λουδοβίκος (Απόσπασμα από το βιβλίο «Ο ΤΕΧΝΟΠΙΘΗΚΟΣ ΚΑΙ Η ΑΛΗΘΕΙΑ, ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ»)
