Της Μαρίας Δεναξά
Από την DITIB, μία από τις πιο ισχυρές ισλαμικές θρησκευτικές ενώσεις στην Ευρώπη, με δίκτυο 900 τζαμιών μέχρι το κόμμα DAVA, που ιδρύθηκε το 2023 με αρχηγό τον Τεϊφίκ Οκσάν και είναι γνωστό για την υποστήριξή του στην κυβέρνηση Ερντογάν, απευθυνόμενο σε Μουσουλμάνους και ψηφοφόρους τουρκικής καταγωγής, οι οργανώσεις που συνδέονται με το AKP, το κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του Τούρκου Προέδρου, διαμορφώνουν στην Γερμανία ένα ολοένα και ποιο εκτεταμένο πολιτικό και θρησκευτικό δίκτυο επιρροής. Με την υποστήριξη περίπου του 65% των Τούρκων ψηφοφόρων στην Γερμανία, ο Ερντογάν προωθεί τις αντικουρδικές και αντιισραηλινές θέσεις του, εκμεταλλευόμενος το γεγονός ότι οι Γερμανοί πολιτικοί συχνά παραμένουν σιωπηλοί ή συμβιβάζονται. Ο νέος νόμος για την ιθαγένεια, ευνοϊκός για την τουρκική κοινότητα (μεταξύ άλλων, ο χρόνος απόκτησής της μειώνεται από τα 8 σε 5 χρόνια και μόλις σε 3 για όσους έχουν υψηλή γλωσσική επάρκεια), υπόσχεται να διευρύνει ακόμη περισσότερο αυτήν την εκλογική δεξαμενή και, κατά συνέπεια, την τουρκική διείσδυση. Την ίδια ώρα, τα κουρδικά σύμβολα παραμένουν απαγορευμένα, ενώ οι σημαίες υπέρ της Χαμάς ανθίζουν στους πανεπιστημιακούς χώρους. Απέναντι σε αυτήν την επιθετική προσπάθεια άσκησης επιρροής, μόνο μία σταθερή στάση υπέρ των δυτικών αξιών, των Κούρδων και των Ισραηλινών, θα μπορούσε να ανακόψει την άνοδο της Άγκυρας σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Η Γερμανία σε τροχιά να γίνει το προπύργιο του Ερντογάν;
Ο Τούρκος ηγέτης, που τα τελευταία χρόνια γίνεται ολοένα και πιο αυταρχικός, έχει έναν σαφή στόχο: να καταστήσει τη χώρα του ηγέτιδα μιας ενωμένης, παγκόσμιας μουσουλμανικής κοινότητας. Και η Γερμανία περιλαμβάνεται ξεκάθαρα σε αυτήν την στρατηγική, μέσω των εξής θεσμών και οργανώσεων:
- Της DITIB (Τουρκο-Ισλαμική Ένωση για Θρησκευτικά Θέματα), που είναι η μεγαλύτερη μουσουλμανική ομοσπονδία στην Γερμανία με περίπου 900 τζαμιά και 800.000 μέλη. Εξαρτάται άμεσα από την Diyanet, την Διεύθυνση Θρησκευτικών Υποθέσεων της Τουρκίας, η οποία στέλνει τους Ιμάμηδές της στην Γερμανία. Η γραμμή της Diyanet δεν αφήνει καμμία αμφιβολία: ο πρόεδρός της, Αλί Ερμπάς, έχει ζητήσει επανειλημμένα την «κατάκτηση» του Ισραήλ και έχει επαινέσει την Χαμάς. Το 2021 εκφώνησε μάλιστα κήρυγμα με το σπαθί στο χέρι στην Αγία Σοφία, λίγο μετά την μετατροπή της εκ νέου σε τζαμί.
- Της Μιλλί Γκιορούς, του ισλαμιστικού κινήματος που ίδρυσε ο πολιτικός μέντορας του Ερντογάν, το οποίο μετρά περίπου 31.000 μέλη στη Γερμανία. Διατηρεί στενές σχέσεις με τους Αδελφούς Μουσουλμάνους και στοχεύει στην επιβολή των ισλαμικών αρχών όχι μόνο στην κοινωνία της Τουρκίας, αλλά κι όπου υπάρχει τουρκικό στοιχείο, όπως στην Γερμανία και την Ευρώπη. Παρά τις ριζοσπαστικές του θέσεις του, που μερικές φορές παρακολουθούνται από την Verfassunsschutz (γερμανικές υπηρεσίες πληροφοριών), το κίνημα εξακολουθεί να συμμετέχει στο Ισλαμικό Συμβούλιο της Γερμανίας και να συνεργάζεται με κρατικούς φορείς, ιδιαίτερα στον τομέα της θρησκευτικής εκπαίδευσης.
- Του κόμματος DAVA (Δημοκρατική Συμμαχία για την Ποικιλομορφία και την Αφύπνιση), το οποίο ιδρύθηκε στην Γερμανία τον Ιανουάριο του 2023, υποστηρίζεται από προσωπικότητες κοντά στην τουρκική ηγεσία και στοχεύει ρητά στο μουσουλμανικό εκλογικό σώμα της χώρας. Πολλοί το περιγράφουν ως απλό όργανο του Ερντογάν. Στις Ευρωεκλογές του 2024 συγκέντρωσε μόλις 184.496 ψήφους, όμως η δυναμική του προκαλεί ανησυχία: «Η εμφάνιση ενός σεχταριστικού ισλαμιστικού κόμματος το οποίο προσπαθεί να προσελκύσει έναν μουσουλμανικό πληθυσμό που δεν εκπροσωπείται στην Γερμανία είναι μια ανησυχητική εξέλιξη», αναφέρει σχετική έκθεση της υπηρεσίας πληροφοριών.
- Η δημοτικότητα του Ερντογάν στην Γερμανία ξεπερνά ακόμη και αυτήν που έχει στην Τουρκία: στις προεδρικές εκλογές του 2023, πάνω από το 65% των Τούρκων της Γερμανίας τον ψήφισαν από τον πρώτο κιόλας γύρο. Αυτή η επιρροή βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην UID (Ένωση Διεθνών Δημοκρατών), μια ιδιαίτερα δραστήρια φιλερντογανική ομάδα πίεσης, η οποία οργανώνει τακτικά περιοδείες στελεχών του AKP. Σήμερα, μόνο οι μισοί από τα 5,5 εκατομμύρια Μουσουλμάνους στην Γερμανία έχουν δικαίωμα ψήφου, δηλαδή περίπου το 6,6% του εκλογικού σώματος. Ωστόσο, ο νέος νόμος για την ιθαγένεια αναμένεται να αυξήσει γρήγορα αυτό το ποσοστό.
Η γερμανική επιείκεια
Ο ρόλος πλέον και η επιρροή του Ερντογάν στην γερμανική πολιτική είναι πλέον αδιαμφισβήτητα. Ωστόσο, τα μεγάλα γερμανικά κόμματα έχουν συχνά εξυπηρετήσει από δειλία ή άγνοια την προπαγάνδα του AKP, κυρίως σε δύο βασικούς άξονες: την εχθρότητα προς τους Κούρδους και τον αντισημιτισμό. Ο πρώην Καγκελάριος Όλαφ Σολτς παρέμεινε σιωπηλός τον Νοέμβριο του 2023, όταν ο Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία, «που δεν έχει το παρελθόν της Γερμανίας στο Ολοκαύτωμα», δεν χρωστά τίποτα στο Ισραήλ. Δηλώσεις που έγιναν λίγο μετά την σφαγή της 7ης Οκτωβρίου. Αντίστοιχα, όταν ο Γιόχαν Βαντεφούλ (αντιπρόεδρος της ομάδας CDU/CSU) ρωτήθηκε για τους τουρκικούς βομβαρδισμούς στο συριακό Κουρδιστάν, επικαλέστηκε τα «νόμιμα συμφέροντα ασφαλείας» της Άγκυρας, καταδικάζοντας όμως ταυτόχρονα τον πόλεμο του Ισραήλ στην Γάζα. Το καλοκαίρι του 2023, ο Αλί Ερτάν Τοπράκ, πρόεδρος της Κουρδικής Κοινότητας της Γερμανίας, καταδίκασε την συνεργασία του κρατιδίου της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας με την DITIB για την ισλαμική εκπαίδευση, υπενθυμίζοντας τα βίαια αντισημιτικά μηνύματα της Diyanet.
Οι Κούρδοι της Γερμανίας, φιλοϊσραηλινοί και αντισλαμιστές στην πλειονότητά τους, βλέπουν τα σύμβολά τους να απαγορεύονται, ενώ παλαιστινιακές σημαίες και εμβλήματα υπέρ της Χαμάς κυματίζουν ανενόχλητα στους δρόμους και τα πανεπιστήμια. Η απαγόρευση της σημαίας της ένοπλης κουρδικής πολιτοφυλακής YPG, στο αποκορύφωμα του αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους, χαρακτηρίστηκε εύστοχα ως «δώρο στον Ερντογάν». Ο φόβος για την εισαγωγή τουρκικών συγκρούσεων στο γερμανικό έδαφος εξηγεί εν μέρει αυτήν την στάση. Ένας άλλος παράγοντας είναι η συμφωνία για την μετανάστευση μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας του 2016, την οποία προώθησε η Άνγκελα Μέρκελ. Μια συμφωνία που ενίσχυσε την εξάρτηση του Βερολίνου από την Άγκυρα. Ωστόσο, το κύριο πλεονέκτημα του Ερντογάν παραμένει η έλλειψη πολιτικής και ηθικής σαφήνειας της γερμανικής ηγεσίας: μια χώρα όπου πάνω από το 70% των πολιτών πιστεύουν ότι «πηγαίνει προς την λάθος κατεύθυνση» δυσκολεύεται να προσφέρει ένα συνεκτικό αφήγημα στους μετανάστες της.
Απέναντι σε μια επίσημη ρητορική που ελαχιστοποιεί την ισλαμική απειλή για να εστιάσει αποκλειστικά και μόνο στην ριζοσπαστική Δεξιά, ο Ερντογάν εμφανίζεται ως υπερασπιστής των Τούρκων απέναντι στον «γερμανικό ρατσισμό». Το DAVA εκμεταλλεύεται με μαεστρία αυτό το διπλό κενό, υποσχόμενο να πολεμήσει την «ισλαμοφοβία», ενώ προάγει ταυτόχρονα τις «παραδοσιακές αξίες». Η απάντηση σε αυτήν την τουρκική πρόκληση απαιτεί θάρρος από τις γερμανικές Αρχές και μια σαφή υπεράσπιση των δυτικών αξιών με πλήρη συστράτευση με όσους υφίστανται την ισλαμιστική πίεση. Αυτό θα ήταν ένα πρώτο, αυτονόητο βήμα για να δείξει η Γερμανία που στέκεται, όσον αφορά την δημοκρατία και τον πολιτισμό, κι ότι επίσης δεν είναι η χρήσιμη ηλίθια του Ερντογάν!
*Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΕΣΤΙΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ στις 20/07/2025.
