Γράφει ο Γεώργιος Γρηγοριάδης, μέλος της Ε.Ο.Ν. Θεσσαλονίκης
Χρωστάμε σ’ όσους ήρθαν, πέρασαν, θα ‘ρθούνε, θα περάσουν. Κριτές θα μας δικάσουν οι αγέννητοι, οι νεκροί…
Με αυτούς τους στίχους του Κωστή Παλαμά επέλεξα να ξεκινήσω το παρόν άρθρο το οποίο είναι αφιερωμένο, τιμής ένεκεν σε έναν από τους πρωτεργάτες της Ε.Ο.Κ.Α., τον Μάρκο Δράκο, που σαν σήμερα, 18 Ιανουαρίου του 1957, πέφτει νεκρός από τους Άγγλους.
Ο Μάρκος Δράκος, υιός της Δέσποινας και του Κυριάκου, γεννήθηκε σε ένα προάστιο της Λευκωσίας, τη Λεύκα. Η ζωή του από μικρό παιδί , μέλος τρίτεκνης οικογένειας, ήταν περιπετειώδης και συνάμα αγωνιστική. Οι γονείς του αγωνιζόταν για να τα βγάλουν πέρα και να μεγαλώσουν τα τρία τους παιδιά. Από μικρός επίσης βοηθούσε τους γύρω του και ιδιαίτερα τους συμμαθητές του στο σχολείο, όντας ο ίδιος άριστος. Αυτό, το να βοηθάει τους άλλους, πολλές φορές και εις βάρος του, ήταν ένα γνώρισμα του Ήρωα αυτού, που διαφαίνεται και στον θάνατό του, όπως θα δούμε παρακάτω.
Ο πατέρας του παρά την οικονομική δυσπραγία και τη φτώχεια, τον έστειλε να σπουδάσει στην εμπορική σχολή Σαμουήλ στη Λευκωσία, από όπου αποφοίτησε με βαθμό «Άριστα».
Μετά την αποφοίτηση του δούλεψε σε διάφορες δουλειές με τελευταία εκείνη του λογιστή, αλλά πάντα παράλληλα με τη μελέτη. Ήταν ανήσυχο πνεύμα και πάντα επαναστάτης εκτός από βιοπαλαιστής. Ήθελε να εξαλείψει την κοινωνική ανισότητα, να καταργήσει την εκμετάλλευση και να καλυτερέψουν οι συνθήκες εργασίας. Αγωνίστηκε και για αυτά με πάθος και αυταπάρνηση. Αυτό αποδείχθηκε όταν έγινε γνωστή η δράση του και οι ιδέες του αυτές και ο εργοδότης στον οποίο πρόσφερε τις υπηρεσίες του, τον απείλησε να τον διώξει αν δεν εγκαταλείψει τις ιδέες του. Ο Μάρκος ως γνήσιος επαναστάτης προτίμησε την αξιοπρέπειά του και έτσι έφυγε.
Παρόλο που δούλευε και συνέχεια μελετούσε, δεν αμέλησε και τα της Πατρίδος καθήκοντα. Ως φλογερός πατριώτης που ήταν, εντάχθηκε το 1952 στην Π.Ε.Ο.Ν. (Παγκύπρια Εθνική Οργάνωση Νέων) που ίδρυσε ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ’, πριν προδώσει τον αγώνα για την ένωση της μαρτυρικής νήσου Κύπρου με την μητέρα Ελλάδα. Εργαζόταν αθόρυβα μα δυναμικά στην Π.Ε.Ο.Ν. για την Ελλάδα, την Ορθοδοξία και την ακριβή τη Λευτεριά. Μάλιστα κατέστη και γραμματέας της επιτροπής της Λευκωσίας αφού ήταν χαρισματικός και πολύ ενεργός.
Ήταν πάντα πρώτος στα Γράμματα αλλά και στους Αγώνες, έτσι όπως πρέπει να είναι δηλαδή ο Έλλην Εθνικιστής και αυτό φυσικά φαίνεται από τις δράσεις του και τη ζωή του όλη.
Συμμετάσχει σε διαδηλώσεις εναντίον των Άγγλων και της κατοχής τους. Πρώτη ριψοκίνδυνη δράση του ήταν ότι μετά από αντιαποικιακή διαδήλωση και με αφορμή την εορτή για τη στέψη της Βασίλισσας Ελισάβετ, προκαλούν σαμποτάζ και διακοπή ρεύματος σε δεξίωση του κυβερνήτη κατεχόμενης Κύπρου.
Το αγωνιστικό του φρόνημα και η θέληση για απελευθέρωση της Κύπρου και την τελική Ένωση με την Ελλάδα, ενισχύονται από τις πύρινες ομιλίες του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στη Φανερωμένη και την Τροοδίτισσα, αλλά και από την ίδρυση της Ε.Ο.Κ.Α. (Εθνική Οργάνωση Κύπριων Αγωνιστών), από τον Γεώργιο Γρίβα, με το ψευδώνυμο «Διγενής». Ο Μάρκος ήταν 22 χρόνων και από τους πρώτους που εντάχθηκαν στην Ε.Ο.Κ.Α. και ορκίστηκαν σε αυτή.
Εκπαιδεύεται στο σαμποτάζ και εντάσσει κι αλλά μέλη ώστε να αγωνιστούν για την αυτοδιάθεση και τελικά την Ένωση.
Με το που ο αγώνας ξεκίνησε επίσημα την ένδοξη 1η Απριλίου του 1955, ο Μάρκος με την ομάδα του, που είχε το όνομα «Αστραπή», γίνεται και ένα από τα πρωτοπαλίκαρα της Ε.Ο.Κ.Α. Τα πρώτα σαμποτάζ του αγώνα τα εξετέλεσε ο ίδιος με την ομάδα του και μάλιστα με απόλυτη επιτυχία. Η ομάδα του ήταν η πιο αποτελεσματική και ο ίδιος πάντα μπροστάρης του αγώνος!
Τη 30η Ιουνίου του 1955, τον συλλαμβάνουν οι Βρετανοί σε ένα σπίτι και τον φυλακίζουν στις κεντρικές φυλακές της Λευκωσίας και έπειτα στο φρούριο της Κερύνειας. Ο Λυκούργος, όπως ήταν το ψευδώνυμό του, δραπέτευσε μαζί με άλλους και πήγε στη Λάπηθο, όπου οι χωρικοί τον έκρυψαν. Έπειτα πήγε για ασφάλεια στη περιοχή του Κύκκου, όπου έκανε άλλη αντάρτικη ομάδα με την ονομασία «Ουρανός», που είχε αξιόλογα και γνωστά στη Κύπρο στελέχη. Η αντάρτικη ομάδα του Μάρκου κατέστη οργάνωσε τις πιο πολλές επιθέσεις και έγινε ο φόβος και ο τρόμος των αγγλικών στρατευμάτων.
Έκανε ανταρτοπόλεμο και ενέδρες στους Άγγλους, οι οποίοι από τον τρόμο τους δεν έμεναν καν να τον πολεμήσουν ή να τον συλλάβουν ζωντανό ή νεκρό.
Σημαντική μάχη ήταν στο Μερσινάκι, όπου σημαντικά στελέχη της ομάδα του σκοτώνονται και ο ίδιος τραυματίζεται, αφού πολέμησε εναντίον του Ταγματάρχη Κουμπ. Μάλιστα παραλίγο να πιαστεί αιχμάλωτος από τον ίδιο τον ταγματάρχη στη μάχη αυτή ή να σκοτωθεί από το πιστόλι του Κουμπ. Με τεχνάσματα και αιμόφυρτος, όντας τραυματισμένος στο κεφάλι, ο Δράκος διέφυγε.
Ο Μάρκος Δράκος ήταν η ψυχή του αντάρτικου, αφού ήξερε πότε να χτυπά και πότε να κρύβεται και να διαφεύγει από τους Άγγλους. Πολλές φορές περικυκλώθηκε από εχθρικά στρατεύματα αλλά πάντα έσπαγε τον κλοιό και γλύτωνε με την ομάδα του. Αξιοσημείωτη και αξιόλογη ήταν μια ενέργειά του, που δείχνει πόσο αποφασισμένος και έμπειρος αντάρτης ήταν, όταν στις 17 Μαΐου του 1956, οι Άγγλοι έστειλαν 10.000 στρατιώτες στα βουνά του Τροόδους για να τα καθαρίσουν από τους Επαναστάτες. Και πάλι ο Μάρκος Δράκος έσωσε την ομάδα του και ξέφυγε για πολλοστή φορά.
Ένιωσε πολλές φορές τον κίνδυνο, αλλά και τη προδοσία, όμως πάντα ήταν με ψηλά το κεφάλι και κρατούσε τη Σημαία του αγώνα απτόητος.
Στις 18 Ιανουαρίου του 1957, καταφθάνουν στη περιοχή του Ευρύχου, όπου είχαν το κρυσφήγετό τους οι αντάρτες της ελευθερίας, πάνοπλοι και πολυάριθμοι Άγγλοι στρατιώτες με οχήματα. Ο Μάρκος Δράκος με την ομάδα του για μια ακόμα φορά νιώθουν τον κίνδυνο στο πετσί τους και προσπαθούν να σπάσουν τον κλοιό και να διαφύγουν. Σαν να μην έφτανε αυτό, ξεκίνησε και μια χαλαζοθύελλα, καθιστώντας το εγχείρημα τους ακόμη πιο δύσκολο. Οι Βρετανοί έστησαν παντού ενέδρες και στα μπλόκα που έκαναν στην περιοχή, πρώτη τους ερώτηση πάντα ήταν «Που είναι ο Δράκος;».
Τελικά, η ομάδα συγκρούεται με τους Άγγλους και τραυματίζονται πολλοί εκατέρωθεν. Ο Μάρκος για να σώσει τους συναγωνιστές του, τους καλύπτει και κάνει μοναχός του ενέδρα εναντίον των επιτιθέμενων Άγγλων. Όμως πέφτει μπροστά σε έναν Βρετανό στρατιώτη πρόσωπο με πρόσωπο. Τότε ο Άγγλος τον πυροβολεί και πριν πεθάνει ο Δράκος πυροβολεί και αυτός, τραυματίζοντας τον στρατιώτη, κοιτάζοντάς τον στα μάτια.
Ο Ήρωας Μάρκος Δράκος έγινε θυσία για την ομάδα του και για τον αγώνα. Ήταν πνευματικός νέος και μορφή σπάνιας πατριωτικής αξίας. Ήταν στενός συνεργάτης του Αρχηγού Γεωργίου Γρίβα Διγενή και πρωτοστάτης σε κάθε εθνικό και κοινωνικό αγώνα. Έχαιρε μεγάλου σεβασμού και εκτιμήσεως τόσο από τους συναγωνιστές του όσο και από τον σκλαβωμένο λαό, της πολυαγαπημένης μου Κύπρου. Τέλος αποτελεί ένα από τα προσωπικά μου πρότυπα.
Υποκλινόμαστε μπροστά στο μεγαλείο και την ανδρεία αυτού του Κύπριου Ήρωα και μεγάλου Έλληνα!
